Obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi mu ngeri ey’enjawulo

3 elders

Enkola yaffe ku Palliative Care

Ttiimu ya ba nnamusa abakugu mu kujjanjaba endwadde z’okukkakkanya obulumi abatendeke ennyo bakolera mu malwaliro ga HAU asatu mu Kampala, Hoima, ne Mbarara nga batuusa obujjanjabi obutuukirika era obw’ebbeeyi eri abalwadde abayi n’abo abalina endwadde ezikomya obulamu.

Mu myaka 32 egiyise, tuwagidde abalwadde abasoba mu 40,000 nga tuyita mu kukyalira abalwadde awaka, okutuuka ku bujjanjabi n’okubeera ku mabbali g’enguudo, okwebuuza ku bantu mu malwaliro, n’okulabirira abalwadde abatali balwadde mu bifo bya HAU. Enkola yaffe ey’okutwalira awamu tekwata ku bulumi bwa mubiri bwokka, naye n’ebyetaago by’enneewulira, eby’embeera z’abantu, n’eby’omwoyo —nga bituukana n’obuwangwa bwa buli mulwadde.

Tusukka ku bujjanjabi. Bwe kiba kyetaagisa, ttiimu zaffe ziwa emmere n’ebikozesebwa ebisookerwako, okukakasa ekitiibwa n’obuweerero eri abantu abasinga okubeera mu bulabe. Buli kifo kiwagirwa Abakozi Bannakyewa mu Kitundu abatendeke —akakwate akakulu wakati wa ttiimu zaffe ez’obujjanjabi n’ebitundu bye tuweereza. Zino ge magulu gaffe, amaaso n’amatu mu kitundu, okukakasa nti tewali muntu yenna asigadde mabega.

Ekikulu, tewali mulwadde yenna akyusibwa olw’obutasobola kusasula ssente ntono.

Ekigendererwa kyaffe kyangu naye nga kya maanyi: okulaba ng’abalwadde basobola okubeera —n’okufa —gye baagala, okusinga mu maka gaabwe, awatali bulumi, nga balina emirembe n’obugwenyufu, nga beetooloddwa abaagalwa baabwe.

Obulumi n’okukendeeza ku bubonero

Okumalawo obulumi n'okuddukanya obubonero jjinja lya nsonda mu kujjanjaba kwaffe okukkakkanya obulumi mu Hospice Africa Uganda. Tuli beetegefu okulaba ng’abalwadde baffe beeyagaza era nga tebalumwa nga bwe kisoboka naddala nga balina obulwadde obw’amaanyi.
Ekikulu mu kulabirira kuno kwe kukozesa eddagala lya morphine ery’omu kamwa ery’ebbeeyi, lye tukola nga tuli ku layisinsi okuva mu Gavumenti ku kitebe kyaffe e Makindye. Eddagala lino eryetaagisa litusobozesa okuddukanya obulungi obulumi obw’amaanyi eri abalwadde ba kookolo n’embeera endala ezikoma ku bulamu —emirundi mingi mu buweerero n’ekitiibwa ky’amaka gaabwe.

Empeereza y’okubunyisa amawulire


Okutuuka ku bantu baffe n’obulwaliro ku mabbali g’enguudo bikola kinene nnyo mu kutuusa obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi obw’enjawulo eri abantu abataweebwa buyambi bulungi, omuli n’ebibuga ebitali bitongole ebisenga n’ebitundu by’ababundabunda. Obujjanjabi buno buwa obuweereza obukulu nga:

  • Okukebera obujjanjabi n’okuddukanya eddagala
  • Okusomesa n’okumanyisa abantu ku by’obulamu
  • Okusindikibwa mu kulabirirwa kw’abakugu


Bannakyewa b‟omukitundu bakulu nnyo mu buwanguzi bw‟empeereza yaffe ey‟okubunyisa amawulire, nga bakolagana nnyo ne ttiimu zaffe ez‟obujjanjabi okuwagira abalwadde abali mu bwetaavu. Mu kiseera kino tukola obulwaliro 11 obw’okubunyisa amawulire n’obulwaliro ku mabbali g’enguudo buli mwezi okwetoloola:

  • Kampala (obulwaliro 4) .
  • Hoima (obulwaliro 4, nga kuliko n’ekifo ky’ababundabunda e Kyangwali)
  • Mbarara (obulwaliro 3, omuli ne Nakivale Refugee Settlement)


Empeereza zino zitaasa obulamu bw’abalwadde abafuna ebizibu mu kufuna obujjanjabi olw’ewala, obwavu, oba okusoomoozebwa okulala. Nga tuyita mu bulwaliro bwaffe obw’okubunyisa amawulire, tuwa:

  • Okwekenenya obujjanjabi n’okwebuuza ku basawo
  • Okujjuza eddagala
  • Okusomesa ebyobulamu
  • Enkolagana n‟abalabirira abalala ku ndabirira y‟ebinywa


Okutuuka ku bantu n’obuweereza bwaffe mu malwaliro ku mabbali g’enguudo kitumbula omutindo gw’obulamu bw’abalwadde n’amaka agali mu bwetaavu.

Obuwagizi mu by'omwoyo & okufiirwa

Ku Hospice Africa Uganda, tukkiriza nti okulabirira okwa nnamaddala kusukka ku bujjanjabi bw’omubiri. Okuwa obuyambi mu by’omwoyo n’okufiirwa kitundu kikulu nnyo mu nkola yaffe ey’okutwalira awamu —okutumbula okubudaabudibwa, ekitiibwa, n’emirembe eri abalwadde n’abaagalwa baabwe.

Tukimanyi nti obulwadde obw’amaanyi tebukosa mubiri gwokka, wabula n’ebirowoozo n’omwoyo. Y’ensonga lwaki obuwagizi bwaffe butegekeddwa okutuukana n’obuwangwa bwa buli muntu n’enzikiriza ye. Omuntu ka kibe nti alina okukkiriza okwetongodde oba nga talina n’akatono, twewaddeyo okubeerawo okugumya —okuleeta obukkakkamu n’okusaasira mu biseera ebizibu.

Olugendo lwaffe n’abalwadde terukoma ku kufa. Tukyagenda mu maaso n’okutambula n’amaka, nga tuwa obuyambi mu nnaku n’okufiirwa, okukyalira awaka, n’okugenda mu kuziika bwe kiba kisoboka. Okufumiitiriza n’okujjukira bintu bikulu mu kuwonya, era tufuba okulaba ng’omwoyo gwa Hospice Africa Uganda guwangaala mu mitima gy’abo be tulabirira.

spiritual-support

Obuwagizi bw‟eby‟omwoyo n‟embeera z‟abantu

Obuwagizi bw‟eby‟embeera z‟abantu bukyali jjinja ly‟oku nsonda mu nkola ya HAU ey‟okulabirira okutwalira awamu. Abalwadde n‟amaka bangi boolekagana n‟ebizibu by‟ensimbi ebyongerwako olw‟okuba nti endwadde ez‟amaanyi n‟ebisale ebikwatagana n‟okukeberebwa n‟obujjanjabi bw‟abasawo byongera ku ntalo. Obuwagizi bwaffe butuuka ku kukola ku byetaago by‟embeera z‟abantu n‟eby‟enneewulira, okuyamba amaka okutambulira mu kusoomoozebwa okukwatagana n‟endwadde ez‟ekiseera ekiwanvu.

Okulabirira abaana mu nnaku

Enteekateeka yaffe eya Daycare Program egaba obuyambi eri abalwadde n’abalabirira. Abalwadde bamala olunaku mu bifo bya HAU nga balabirirwa nnyo ba nurse ne bannakyewa, gye banyumirwa embeera ebawagira era ne bakwatagana n’abalala aboolekedde okusoomoozebwa okufaananako.


Enkolagana zino zikubiriza okuzzibwamu amaanyi n‟okugumira embeera era ziyamba abalwadde okugumira endwadde zaabwe. Mu kiseera kino abalabirira baganyulwa mu kuwummula okwetaagisa ennyo n’olunaku lw’okuwummula.

Daycare
Road to care

Enteekateeka y’okulabirira abantu ku luguudo

Enteekateeka ya Road To Care (RTC) essira erisinga kulissa ku kwongera ku mutindo gw’obulamu bw’abakyala abali mu mbeera embi abazuuliddwa nga balina kookolo w’omumwa gwa nnabaana nga bukyali. Ewagira abakyala abalina okufuna obujjanjabi bwa kkansa nga chemotherapy ne radiotherapy, okuyamba okuggyawo ebizibu by’ensimbi n’okukendeeza ku buzito bw’obubonero bw’obulwadde buno. Mu mwaka gw’ebyensimbi 2023/24 enteekateeka eno yawagira abakyala omugatte 423 nga bayita mu kwekebejja kookolo w’omumwa gwa nnabaana, okunoonyereza n’okujjanjabibwa. Abakyala bano era basuzibwa mu kisulo ekiriraanye eddwaliro e Mulago. Mu bano abakyala 366 be baakawandiisibwa mu nteekateeka eno ate abakyala 57 ne bagenda mu maaso n’okulabirira okuva omwaka oguwedde.

Waayo Enteekateeka y'Omukisa

Enteekateeka yaffe emaze ebbanga eddene eya Give a Chance (GAC) egenderera okutumbula abaana abali mu mbeera embi n’abawona kookolo n’endwadde ez’amaanyi, oba amaka gaabwe agakoseddwa obulwadde, nga tuwa obuyambi mu by’enjigiriza.


Enteekateeka eno egaba ssente mu kusomesa pulayimale, siniya n’ebyemikono. 

Ebikulu ebikolebwa mu pulojekiti ya Give a Chance bye bino:

Obuwagizi mu by'enjigiriza:
Okuwa abaana abagenda mu masomero ga pulayimale, siniya, n’ebyemikono ssente z’okusoma.

Omuwendo gw’abantu ogugendereddwamu:
Okussa essira ku baana abawona kookolo, abaana abali mu bulabe, oba amaka gaabwe agakoseddwa obulwadde obw’amaanyi.

Obuwagizi bw'amaka:
Ng’oggyeeko ebyenjigiriza, enteekateeka eno egendereddwamu okuwa amaka g’abaana obuyambi mu by’enfuna n’embeera z’abantu.


Obuwagizi bw'ensi yonna:
GAC efuna ensimbi okuva mu mawanga ag’enjawulo, omuli Bungereza, Ireland, USA, ne Bufalansa.

Okukosa:
Pulojekiti eno eyambye ebikumi n’ebikumi by’abaana okumaliriza emisomo gyabwe nga kuliko n’abamu abamaze diguli mu siniya ey’okuna n’eya pulayimale ey’omusanvu.

give a chance
patient support fund

Ensawo y’okuwagira abalwadde / okubudaabuda

Ku Hospice Africa Uganda, ensawo yaffe ey’okuwagira abalwadde ekola kinene nnyo mu kukkakkanya emigugu gy’ensimbi abalwadde n’ab’omu maka gaabwe gye boolekagana nabyo mu biseera by’obulwadde obw’amaanyi. Ensawo eno esangibwa mu mikutu gyaffe gyonna esatu, ekakasa nti abo abasinga obwetaavu bafuna obuyambi obw’omugaso omuli emmere n’okukeberebwa mu by’obujjanjabi okutumbula obuweerero bwabwe, ekitiibwa, n’omutindo gw’obulamu bwabwe.

Ensawo eno egaba:

1. Eddagala Ery’omugaso - Okulaba nga bafuna eddagala ery’omugaso erikendeeza ku bulumi n’...
okufuga obubonero.

2. Obuwagizi obw’enjawulo - Okubikka ku kulabirira okw‟ebirowoozo, okw‟embeera z‟abantu, n‟eby‟omwoyo okuwagira omuntu yenna.

3. Obuyambi mu by’entambula - Nga mw’otwalidde n’okugenda n’okudda mu ddwaaliro, n’okutambuza okudda ku kyalo ng’obulamu buweddewo, bwe kiba kyetaagisa.

4. Ebyetaago Ebikulu - Okusula, engoye, n'ebitanda by'abalwadde abatalina kifo kinywevu.

5. Obuwagizi mu by’endya – Okuwa emmere eri abalwadde abasinga okubeera mu bulabe era abatalina mmere.

Nga tuyita mu nsawo eno, tuyimirira ku mabbali g’abalwadde baffe n’okusaasira, ekitiibwa, n’okwagala - okukakasa nti tewali muntu yenna ayolekedde nkomerero ya bulamu yekka oba mu bwetaavu.

Holistic Palliative Care | Hospice Africa