Gavumenti ya Ireland etongozza engule ya Dr Anne Merriman Excellence in Palliative Care mu Africa

Gavumenti ya Ireland elangiridde engule ey’amaanyi egenda okussa ekitiibwa mu bulamu n’omusika gw’omugenzi Dr Anne Merriman, omukugu mu by’obuntubulamu era nga munnansi wa Ireland eyatandikawo obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi mu Afrika.

 

Engule ya Dr Anne Merriman Excellence in Palliative Care in Africa egenda kujaguza n’okuwagira emirimu egy’enjawulo mu kujjanjaba okukkakkanya obulumi okwetoloola ssemazinga. Engule eno egenda kuweebwa ssente okuva mu Gavumenti ng’eyita mu Irish Aid, egenda kuwa €20,000 buli luvannyuma lwa myaka ebiri eri omuntu ssekinnoomu oba ekitongole ekiraga obuyiiya obw’enjawulo, okulabirira okw’ekisa, okunoonyereza, oba okwewaayo okumala ebbanga okutumbula obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi mu Afrika.

 

Engule eno essa ekitiibwa mu bintu ebyewuunyisa ebyakolebwa Dr Merriman, eyafa mu May 2025 ku myaka 90. Dr Merriman – eyazaalibwa mu Liverpool okuva mu bazadde Abayindi era nga yakola emisomo gye egy’obusawo mu University College Dublin - yali mukulembeze mu nsi yonna mu kujjanjaba abalwadde abakkakkanya obulumi era nga ye yatandikawo ekitongole kya Hospice Africa Uganda (HAU) mu 1993, omulimu gwe ogw’okumenya ettaka gye guleetedde obulumi n’ekitiibwa eri abalwadde abasoba mu 40,000 ne famire zaabwe.

 

Ng’alangirira engule eno ku lwa Gavumenti ya Ireland, Minisita w’eggwanga ow’enkulaakulana y’ensi yonna n’ababundabunda, Neale Richmond TD yagambye nti: "Ekirabo kino kituukirawo okusiima omusika gwa Dr Merriman ogw'enjawulo era eraga Ireland okwewaayo eri ekitiibwa n'okusaasira mu by'obulamu.Dr Merriman yawaayo obulamu bwe okulaba ng'abantu abalina endwadde ezikoma ku bulamu mu Afrika bafuna okulabirirwa, okusaasira, n'ekitiibwa.Ekirabo kino kiraga okwolesebwa kwe era n'okukakasa nti omusika gwe gugenda mu maaso n'okuzzaamu amaanyi obuyiiya n'okusaasira mu by'obulamu okulabirira okwetooloola Afirika.”

 

Dr Emmanuel Luyirika, Executive Director w’ekibiina ekigatta abajjanjabi abakendeeza ku bulwadde bwa African Palliative Care Association agamba nti: "Dr. Merriman yaleka omusika gw'okusaasira okuyita mu mulimu gwe omukulu n'abantu abalina endwadde ezikomya obulamu.Tuli basanyufu nnyo okukolagana ne Irish Aid okulaba ng'omusika gugenda mu maaso n'okuwagira abantu oba ebibiina ebituusa obujjanjabi obw'okukkakkanya obulumi mu Afrika."

 

Okwolesebwa kwa Dr Merriman kwali nti obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi bwandibaddewo eri bonna abali mu bwetaavu mu Afrika, era HAU ye yali ekyokulabirako ky’obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi obw’enjawulo bwe yali ayagala okukoppebwa mu ssemazinga yenna. Ekikulu mu nkola eno kwe kukozesa enkola ya morphine ey’amazzi mu kamwa ey’ebbeeyi, Dr Merriman gye yakola ng’akola mu Singapore, okuddukanya obulumi bw’abalwadde.

 

Engule eno yatongozeddwa mu butongole mu lukungaana lw’ensi yonna olw’omulundi ogw’omunaana olwa International African Palliative Care & Allied Services Conference olwategekebwa ekibiina ekigatta abajjanjabi mu African Palliative Care Association (APCA) mu kibuga Gaborone ekya Botswana.

 

Mu lukungaana luno, omulwanirizi w’okufa obulungi era ssentebe w’ekitongole kya Irish Hospice Foundation, Jean Callanan, yayanjudde okunoonyereza okupya okulaga engeri Ireland gy’ekosaamu ennyo obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi mu Afrika okuva mu 2020. Okunoonyereza kwe kwazudde nti waakiri pulojekiti 25 ezaatandikibwawo nga ziweebwa ssente okuva mu bantu oba ebibiina by’e Ireland ze zibadde emabega w’enteekateeka z’okujjanjaba abalwadde abayi mu nsi yonna okwetoloola ssemazinga ono.

 

Ebiwandiiko:

  • Ebikwata ku kwanjula engule esooka bijja kulangirirwa mu bbanga ttono. Enzirukanya y’engule eno egenda kuddukanyizibwa APCA.
  • Ekirabo kino ekya €20,000 kiyinza okukozesebwa ng’omuntu aweereddwa ekirabo bw’aba ayagala okutumbula omulimu gwe ogw’okujjanjaba abalwadde abayi.
  • Abasunsuddwa abalina ebisaanyizo mulimu abantu ssekinnoomu abalaze obuyiiya obw’amaanyi, abawadde obujjanjabi obulungi ennyo nga bassa essira ku muntu, abalongooseddwa omutindo gw’obulamu bw’omulwadde n’amaka, ababuulirira abalala, oba abagaziyizza okufuna obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi, oba ebibiina oba ebitongole ebitadde mu nkola enkola ezimenyawo enkola y’okulabirira, okutumbula omutindo gw’obulamu bw’abalwadde n’amaka, abakoze wamu okutumbula empeereza, oba okwongera ennyo ku kufuna obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi.
  • Okusunsulwa kuyinza okuleetebwa bammemba b’ebibiina by’eggwanga eby’okujjanjaba abalwadde b’okukkakkanya obulumi, abakozi ab’ekikugu mu bibiina by’ebyobulamu mu bitundu n’ensi yonna, abakulembeze mu by’ensoma, abakolagana ne APCA, n’abalala abakola mu by’obujjanjabi obw’okukkakkanya obulumi mu Afrika. Ebisingawo bijja kulangirirwa. Akakiiko k’abakugu mu by’obujjanjabi bw’okukkakkanya obulumi mu Afrika kagenda kulonda omuwanguzi ng’engule esooka egenda kuweebwa mu lukungaana lwa APCA olwa 2027.
  • Ebisingawo ku kuggulawo okusaba bigenda kulangirirwa ku mukutu gwa African Palliative Care Association (https://www.obujjanjabi bw'okukkakkanya obulumi mu afirika.org/) .